<\/p>\n
Hemen her y\u0131l \u0130lkbaharda ve Sonbaharda \u00e7o\u011funlukla bu d\u00f6nemlerde periyodik olarak kayna\u011f\u0131ndan kopan ve kuzey yar\u0131mk\u00fcreye do\u011fru hareketlenen milyonlarca tonluk tozlar\u0131n ta\u015f\u0131nd\u0131klar\u0131 g\u00f6zlenmektedir. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u00e7\u00f6l\u00fc olan Kuzey Afrika\u2019daki Sahra\u2019dan ve\/ya Arap\u00a0Yar\u0131madas\u0131\u2019ndan<\/u>\u00a0mevsimsel de\u011fi\u015fimlerin etkisi ile r\u00fczg\u00e2rlarla ta\u015f\u0131nan silt, kil, organik maddelerin veya di\u011fer de\u011fi\u015fik malzemelerden mikronize boyutta olu\u015fan tozlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 meteoroloji taraf\u0131ndan hepimizin dikkatine \u00f6nceden bildirilmektedir. Genelde \u00fclkemize ilkbaharda Afrika-Sahra\u2019dan, sonbaharda ise daha \u00e7ok Arap yar\u0131madas\u0131ndan tozlar y\u00fczlerce km uzaktan hava hareketleri ile buralara kadar gelmektedir.<\/p>\n
Zaman zaman ba\u015fta Akdeniz\u2019in k\u0131y\u0131 \u015fehirlerinde atmosferi kaplayan, g\u00f6r\u00fc\u015f mesafesini kapatan ve adeta g\u00f6z g\u00f6z\u00fc g\u00f6remeyecek durum getiren bu tozlar\u0131n etkisiyle ara\u00e7lar\u0131n \u00fczeri, evlerin camlar\u0131 ve evlerin i\u00e7i adeta kiremit k\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131 rengine b\u00fcr\u00fcn\u00fcr.\u00a0\u00c7evre ve hava kalitesi i\u00e7in zararl\u0131 olduklar\u0131 s\u00f6ylenebilir.\u00a0Kiremit k\u0131m\u0131z\u0131 renginin kayna\u011f\u0131 tozlar\u0131n kopup geldi\u011fi topraklar\u0131n i\u00e7erdi\u011fi demir mineralidir. Demir kimya bilimi anlam\u0131nda oksitlenince k\u0131rm\u0131z rengi al\u0131r, indirgenince de sar\u0131ms\u0131 renge b\u00fcr\u00fcn\u00fcr. Bunu en g\u00fczel taban suyunun mevsimlere g\u00f6re y\u00fckselip indi\u011fi toprak profillerinde \u00e7ok daha net g\u00f6zlemlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
\n
Tozlar\u0131n Ekolojik \u00d6nemi Nedir?<\/b><\/p>\n
Atmosferdeki \u00e7\u00f6l tozlar\u0131n\u0131n ve mineral i\u00e7eri\u011fi olan di\u011fer 10 mikrondan daha k\u00fc\u00e7\u00fck toz par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131n y\u00fczeyine \u00e7arpan uzun dalga boyundaki k\u0131z\u0131l \u00f6tesi g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n emilmesi (filtrelenmesi) bir k\u0131sm\u0131n\u0131n da geriye yans\u0131t\u0131lmas\u0131 ile k\u0131rm\u0131z\u0131 renk olu\u015fmaktad\u0131r. Genelde zaman zaman atmosferdeki farkl\u0131 renklerin g\u00f6r\u00fclmesinin nedeni de atmosferdeki gazlar ve as\u0131l\u0131 materyallerin kimyasal i\u00e7eri\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fen \u015fekilde yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Genelde kil minerallerinin 2 mikrondan daha k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7ac\u0131klar halinde olmas\u0131 ve i\u00e7eri\u011findeki demir ile di\u011fer elementlerin yans\u0131tt\u0131klar\u0131 \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n farkl\u0131 renk almas\u0131 da \u00f6nemlidir. Atmosferdeki tozlar\u0131n ya\u011f\u0131\u015f olu\u015fturma konusunda yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkisi yan\u0131nda g\u00fcne\u015ften gelen \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n tozlar\u0131n y\u00fczeyinde tutulmas\u0131 ve geriye yans\u0131t\u0131lmas\u0131 k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya neden olan \u0131\u015f\u0131n etkisinin azalmas\u0131na yol a\u00e7arak, denizleri so\u011futma yoluyla \u0131s\u0131nma h\u0131z\u0131n\u0131 da kesebilir.<\/p>\n
\n
Tozlar\u0131n Bitkiler \u0130\u00e7in Besleyici \u00d6zelli\u011fi Ne Denli \u00d6nemli?<\/b><\/p>\n
As\u0131l konu tozlar\u0131n rengi de\u011fil, gelen tozlar\u0131n toprak, bitkiler ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131 i\u00e7in olan \u00f6nemleridir ve toprak bilimcileri olarak konunun \u00f6neminin fark\u0131nday\u0131z.\u00a0Genelde toprak y\u00fczeyindeki bitki ve orman varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f Sahra gibi bir zamanlar ormanl\u0131k,\u00a0son derece verimli\u00a0ye\u015fil bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc olan alanlarda iklim de\u011fi\u015fimi ve do\u011fan\u0131n iyi y\u00f6netilememi\u015f olmas\u0131 sonucu a\u011fa\u00e7lar\u0131n ve bitki k\u00f6klerinin olmamas\u0131 sonucu \u00e7\u0131plak toprak y\u00fczeyinden r\u00fczg\u00e2r etkisi ile kopar\u0131lan toprak taneleri,\/tozlar\u0131 havada u\u00e7u\u015farak ula\u015ft\u0131klar\u0131 yerde yer y\u00fczeyine \u00e7\u00f6kmektedirler. Her ne kadar \u00e7evresel kirlilik yaratm\u0131\u015f olsalar da asl\u0131nda \u00e7\u00f6l tozlar\u0131 toprak verimlili\u011fi, bitkilerin beslenmesi ve denizlerin g\u0131da kayna\u011f\u0131 olarak yararl\u0131 etkiye sahiptir. Atmosferdeki toz yo\u011funlu\u011fu ve partik\u00fcl b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak nemli veya ya\u011f\u0131\u015f durumunda bazen \u00e7amur olarak da yer y\u00fczeyine iner. A\u015f\u0131r\u0131 toz miktar\u0131n\u0131n bitki yapraklar\u0131n\u0131n y\u00fczeyinde uzun s\u00fcre kalmas\u0131 stomalar\u0131n\u0131 fonksiyonu k\u0131s\u0131tlayarak fotosentez verimlili\u011fi yava\u015flar, b\u00f6ylece CO2<\/sub>\u00a0al\u0131\u015f\u0131 ve O2\u00a0<\/sub>sal\u0131m\u0131 engellenebilir.\u00a0\u00c7\u00f6lle\u015fen ekosistemlerden kopan ve r\u00fczg\u00e2rla ta\u015f\u0131nan tozlar hava kirlili\u011fi ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sorun olabilir, ancak di\u011fer taraftan ekolojik denge i\u00e7in tam tersine olarak \u00f6nemli katk\u0131 da sa\u011flayabilirler. Atmosferdeki hafif materyalin i\u00e7indeki organik bile\u015fiklerin varl\u0131\u011f\u0131 da d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc topraklar\u0131n verimli\u011fini art\u0131rm\u0131\u015f olur. Tozlar\u0131n ekosistemdeki toprak verimli\u011fi yan\u0131nda bitkilerin gereksinim duydu\u011fu mikro elementlerin yapraklar \u00fczerinden sa\u011flanmas\u0131na yard\u0131m etmesi de demir noksanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gidererek bitkilerin verimlili\u011fini artt\u0131r\u0131r. Atmosfere savrulan oksitlenmi\u015f kil minareleri ve di\u011fer mineraller atmosferdeki nem ile birle\u015fince indirgendi\u011finde bitkiler taraf\u0131ndan daha rahat al\u0131nabilen Fe+2<\/sup>\u00a0formuna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve karasal bitkilerle ve ormanlar i\u00e7in bulunmaz bir g\u00fcbre kayna\u011f\u0131 olu\u015ftururlar.<\/p>\n \n Tozlar\u0131n Sa\u011fl\u0131k ve \u00c7evre \u00fczerindeki Etkisi!<\/b><\/p>\n Evet, bozunuma u\u011fram\u0131\u015f ve \u00e7\u00f6lle\u015fen toprak ve kara par\u00e7alar\u0131ndan fiziksel olarak kopan tozlar\u0131 hava kalitesini olumsuz etkiler, solunum yolu hastal\u0131klar\u0131 artar, tozlar\u0131n atmosferde yer y\u00fczeyine d\u00fc\u015fmesi sonras\u0131 ciddi temizliklerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirebilir. B\u00fcy\u00fck miktarda deterjan\u0131n giderinden \u00e7ok \u00e7evreye verdi\u011fi kimyasal zarar ayr\u0131ca \u00f6nemsenmeli. Di\u011fer taraftan ekosistemdeki toprak ve bitkiler ve deniz canl\u0131lar\u0131 i\u00e7in g\u0131da kayna\u011f\u0131 olu\u011fu ger\u00e7e\u011fi de unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak; tozun \u00e7\u0131kmas\u0131 istenmeyen bir durum, toprak bozulmas\u0131 ve ayr\u0131\u015fmad\u0131r. Ancak her \u015feyin bir nedeni ve birde sonucu vard\u0131r. Birle\u015fik kaplar etkisi ile olumsuzluklar kadar olumlu etkileri de var\u0131r. Do\u011fan\u0131n i\u015fleyen kural\u0131 bu. Yarar\u0131n\u0131 ve zarar\u0131n\u0131 etkilerini belirlemeyiz. Ancak ger\u00e7e\u011fi \u00f6\u011frenmek ve olas\u0131 risklerden kar\u015f\u0131 \u00f6nlem almam\u0131z\u0131 sa\u011flamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan konunu her y\u00f6n\u00fcyle irdelenmesi ve ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6nemli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00dclkemizin \u00dczerine Bocalanan \u00c7\u00f6l Tozlar\u0131 Yararl\u0131 m\u0131, Zararl\u0131 m\u0131? Hemen her y\u0131l \u0130lkbaharda ve Sonbaharda \u00e7o\u011funlukla bu d\u00f6nemlerde periyodik<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,12,14,18],"tags":[],"class_list":["post-15009","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundem","category-saglik","category-son-dakika","category-yasam"],"yoast_head":"\n